Μια σύνοψη των μοτίβων της κυκλοφορίας στην ατμόσφαιρα της Ευρώπης
Η εξέλιξη του φετινού Δεκέμβρη, στιγματίστηκε από την αδιάκοπη μάχη του αντικυκλώνα των Αζορών (και των εμποδιστικών εξάρσεών του), κόντρα στην Ατλαντική κυκλοφορία.
 

Η εισβολή της 26ης – 27ης του μήνα, ήταν η δεύτερη στη σειρά, η οποία θα μπορούσε να ενταχθεί σε μια ευρύτερη εμποδιστική έξαρση, που λαμβάνει χώρα στην περιοχή της Ευρώπης μετά την 18η και 19η του μήνα και η οποία έληξε ουσιαστικά χθες 31/12/06 με την κατάρρευσή του στην περιοχή μας, οπότε είχαμε και τις υψηλότερες καταγραφές πίεσης στην επικράτεια, εδώ και πολλά χρόνια. Ενδεικτικά, η Καστοριά, ανέφερε 1041hpa.

Αυτό που τελικά διαμορφώνει τα διάφορα καιρικά μοτίβα τουλάχιστον στην χώρα μας, δεν είναι άλλο από τον χαρακτήρα των εξάρσεων του Αζορικού αντικυκλώνα, ο οποίος μας απασχολεί ήδη από τις 8 του μηνός. Όσον αφορά το διάστημα μεταξύ 8-19 του μηνός, αυτός, παρουσίαζε έντονες τάσεις επέκτασης προς την κεντρική και ανατολική Ευρώπη και αποκοπής του στη συνέχεια, με περιοδικότητα ανά 5 περίπου ημέρες, κάτι που τις ονομάζαμε Αζορικές εξάρσεις στην ανάλυση της 8ης του μήνα. Αναλυτικά, οι ημερομηνίες αυτών των εξάρσεων ήταν: 8-9/12, 13-14/12, 18-19/12.

Όμως, μετά την 19η του μήνα, ο αντικυκλώνας έγινε εμποδιστής. Αυτό σημαίνει πως για όσο διάστημα διατηρεί αυτό το χαρακτηριστικό, η δυτική ροή των ρευμάτων του αέρα στα μέσα και ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας της Δυτικής και κυρίως της Κεντρικής Ευρώπης, διακόπτεται, με αποτέλεσμα, εκατέρωθεν του αντικυκλώνα, να έχουμε ρεύματα αέρα, τα οποία, ακολουθούν περισσότερο την διάταξη Βορρά-Νότου. Εφ’οσον εν γένει βρεθήκαμε στις νοτιοανατολικές παρυφές του, αυτό σήμαινε για εμάς, την κάθοδο αερίων μαζών από βορειότερα γεωγραφικά πλάτη, πράγμα που πολύ γενικά μεταφράζεται σε ψυχρές εισβολές. Πράγματι, μετά την 19η του μήνα, μπορούμε να πούμε πως βρεθήκαμε υπό την επιρροή 2 τέτοιων, ενώ, μετά και από αυτήν το γρήγορο πέρασμα ψυχρού μετώπου που είχαμε το Σάββατο 30/12, ο εμποδιστής, θα καταρρεύσει πάνω από την περιοχή μας όπως αναφέραμε και προηγουμένως. Ανάλογα με την περιοδικότητα των Αζορικών εξάρσεων (ανά 5 ημέρες έξαρση κι επέκταση του αντικυκλώνα στην Ευρώπη), οι εμποδιστικές εξάρσεις παρουσιάζουν την δική τους περιοδικότητα, κυρίως όμως όσον αφορά τις ψυχρές εισβολές-διαταραχές στην χώρα μας και είναι οι 7 ημέρες. Πράγματι, μετά τις 19 του μηνός, οπότε και είχαμε την μετατροπή του αντικυκλώνα σε καθαρά εμποδιστή, θα δούμε πως, παρουσιάζουν μεταξύ τους, περιοδικότητα 7 ημερών. Δηλαδή 19-22/12 <-> 26-27/12.

Η 7-ήμερη περιοδικότητα είναι κάτι που παρατηρείται κατά κόρον σε περιπτώσεις εμποδισμών. Η Ανάλυση-Προοπτική του καιρού που είχε γραφτεί στις 15 του μηνός, στηρίχθηκε ακριβώς σε αυτήν την υπόθεση, ότι ο αντικυκλώνας μετά τις 3 Αζορικές εξάρσεις, μεταξύ 8 και 19 του μηνός, θα αποκτούσε χαρακτήρα μόνιμου εμποδισμού, κατά συνέπεια και λόγω της 7ήμερης περιοδικότητας, γράφτηκε ότι «η νέα εβδομάδα, αρχής γενομένης ανήμερα των Χριστουγέννων, θα μας φέρει μάλλον αρκετά λευκά «δώρα» κι εδώ θα εστιαστεί ένα μεγάλο μέρος του ενδιαφέροντος των χιονόφιλων τις προσεχείς μέρες». Δυστυχώς, η εκτίμηση για περισσότερα «λευκά δώρα», μάλλον δεν επαληθεύτηκε και η εισβολή της 26ης –27ης του μηνός, εστιάστηκε περισσότερο στην γείτονα Τουρκία, αν και μέχρι και 24 ώρες πριν, δεν είχε διευκρινιστεί ακόμα, κατά πόσον δυτικά θα κινηθεί.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό που παρατηρείται είναι, οι τάσεις αποκοπής χαμηλών ανώτερης τροπόσφαιρας στην περιοχή της βορειοδυτικής Αφρικής εν γένει. Αυτό, είναι κάτι που μοιάζει με φυσικό επακόλουθο του χαρακτήρα των εξάρσεων του Αζορικού αντικυκλώνα και της τυρβώδους ροής των ανέμων. Τα συστήματα αυτά, έχει επίσης παρατηρηθεί πως αφού αποκοπούν στην υποτροπική περιοχή και μέχρι να εισέλθουν εκ νέου στην εύκρατη κυκλοφορία, εγκλωβίζονται εκεί για 6 ημέρες.

Όλα τα προαναφερθέντα, απεικονίζονται στον παρακάτω χάρτη των 500hpa:

Αν και φαινομενικά μοιάζει υπερβολικά μπερδεμένος, τα παρακάτω σχόλια, μπορούν αν διαβαστούν προσεκτικά να εξηγήσουν πλήρως την παραπάνω εικόνα, περιγράφοντας έτσι την κατάσταση που επικράτησε στην περιοχή μας αυτόν τον μήνα, αλλά και ένα μεγάλο κομμάτι του Νοεμβρίου, καθώς η κυκλοφορία στην περιοχή μας διατηρήθηκε ουσιαστικά παρόμοια.

1) Με κόκκινο διακρίνονται οι πορείες των ridge-σκαφών υψηλών πιέσεων, με συμβολική χάραξη κάθετη στον άξονα τους. Το εμβαδόν ΙΙ, απεικονίζει τις περιοχές όπου επικρατούσαν κατά κύριο λόγο αντικυκλωνικές συνθήκες στην επιφάνεια στις καταστάσεις του εμποδισμού.
2) Με γαλάζιο διακρίνονται οι τροχιές των διαταραχών που αργότερα αποκόπτονται στην περιοχή που ορίζει το εμβαδόν Ι.
3) Με μπλέ διακρίνονται οι trough’s που προκαλούσαν τις ψυχρές εισβολές στην περιοχή μας. Η διακεκομένη μπλέ γραμμή, απεικονίζει την πορεία της trough που προκάλεσε την εισβολή της 4ης Νοεμβρίου, και είναι ακριβώς η ίδια που θα προκαλέσει τα φαινόμενα στην χώρα μας, μεθαύριο, δηλαδή στις 3 του Ιανουρίου 2007, κάτι το οποίο θα σχολιαστεί σε επόμενο άρθρο.

• Παρατηρούμε πως έχουμε δύο βασικές τροχιές αντικυκλωνικών εξάρσεων, οι οποίες στο μεγαλύτερο μέρος των περιπτώσεων κατέληγαν στην χώρα μας. Όσον αφορά το διάστημα μεταξύ 1-8 του μηνός, αλλά και το μεγαλύτερο κομμάτι του Νοέμβρη, οι εξάρσεις των αντικυκλώνων ακολουθούσαν την νοτιότερη τροχιά, ενώ όσον αφορά το διάστημα 8-27/12, αυτές ακολουθούσαν την βορειότερη εικονιζόμενη τροχιά, με αποτέλεσμα ο άξονας των ridge, είτε να καταλήξει στην χώρα μας, είτε να απομακρυνθεί συρρικνωμένος προς την περιοχή της Σιβηρίας.
• Παρατηρούμε επίσης πως, οι Ατλαντικές διαταραχές, εμφανίζονταν στα ανατολικά κράσπεδα των αντικυκλωνικών εξάρσεων, ως ψυχρές εισβολές, ως συνήθως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις. Αυτό βέβαια, είναι ένας γενικός κανόνας, γι αυτό κι εκ πρώτης όψεως ένας μήνας ο οποίος χαρακτηρίστηκε για τις επανειλημμένες Αζορικές εξάρσεις που κατέληξαν σε εμποδισμό στο τέλος του, θα έπρεπε να προκαλέσει τουλάχιστον μια έντονη ψυχρή εισβολή στην περιοχή μας σε αυτό το διάστημα. Βλέπουμε όμως πως, κάτι τέτοιο δεν συνέβη, και στην πραγματικότητα, δεν θα μπορούσε να υπάρξει πλήρης και τεκμηριωμένη εξήγηση για τον λόγο που δεν έγινε κάτι τέτοιο. Πάντως, η γενική πορεία των διαταραχών που συνδυάστηκαν με τον αντικυκλώνα είχαν σαν περιοχές έναρξης δύο: Τα Βρετανικά νησιά και την Σκανδιναβική χερσόνησο. Όσον αφορά την πορεία εξέλιξής τους, αυτές οι διαταραχές εμφανίζονταν στην αρχή ως είθισται σαν shortwave troughs είτε στις ΒΑ παρυφές του αντικυκλώνα είτε στις ανατολικές όταν αυτός επεκτεινόταν προς τα ανατολικά. Αυτή, η δεύτερη περίπτωση αφορά κυρίως το διάστημα 8-19/12 όπου είχαμε αζορικές εξάρσεις και όχι μόνιμους εμποδισμούς. Πάντως και στις δύο περιπτώσεις έναρξης, η εξέλιξή τους, περιελάμβανε α) την διχοτόμησή τους οπότε ένα τμήμα κατέληγε στην Ιβηρική και αργότερα στη ΒορειοΔυτική Αφρική, ή β) την πορεία τους προς την περιοχή της Τουρκίας, ή γ) την πορεία τους αποκλειστικά προς την περιοχή αυτή (όπως συνέβη πριν την ψυχρή εισβολή στις 18/12).
• Αναφέραμε, το γεγονός ότι πολλές από τις διαταραχές κατέληξαν στην περιοχή της Βορειοδυτικής Αφρικής – Ιβηρικής. Ένα ακόμα σημείο, όπου ξεκίνησαν διαταραχές που κατέληξαν σε αυτήν την περιοχή είναι η περιοχή βορειοδυτικότερα των Αζορών και συνέβαινε σε περίπτώσεις, όπου α) είχαμε εγκλωβισμένο αντικυκλώνα στην περιοχή της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης (στο εμβαδόν ΙΙ), ή β) σε περίπτωσης Αζορικής έξαρσης στην βόρεια τροχιά που έχουμε σχεδιάσει, όπου μια τέτοια διαταραχή εμφανιζόταν αρχικά με ζωνικά χαρακτηριστικά ανατολικά του αντικυκλώνα και καθώς αυτός επεκτεινόταν γρήγορα προς την Ευρώπη, αποκτούσε μεσημβρινή τροχιά, πριν εγκλωβιστεί στην περιοχή που προαναφέραμε. Αν θα μπορούσαμε να φανταστούμε την ατμόσφαιρα να συμπεριφέρεται σαν ένα ποτάμι, αυτές οι περιοχές, αποτελούν συχνά ένα σημείο περιδίνησης του αέρα, όπως συμβαίνει συχνά με το νερό στις όχθες του ποταμού, όπου εγκλωβίζεται εκεί οποιοδήποτε σώμα τύχει να περάσει. Είναι η περιοχή που σημαδεύεται από το πολύγωνο Ι του χάρτη, όπου καταλήγουν να εγκλωβίζονται συχνά συστήματα, δημιουργώντας cutoff lows (αποκομμένα χαμηλά). Έχω αναφέρει πολλάκις εδώ και χρόνια την παρατήρηση ότι μετά την αποκοπή τους σε αυτήν την περιοχή, μεσολαβούν 6 ημέρες, πριν την επανένταξή τους στην κυκλοφορία. Σε αυτό το διάστημα, συνήθως κινούνται αργά ανατολικά έως και την Τυνησία – κόλπο της Σύρτης, οπότε συνδυάζονται είτε με κάποιο trough που αναπτύσσεται στην χώρα μας από τα βόρεια, είτε απλά επηρεάζουν αυτούσια την περιοχή μας, χωρίς συνήθως να προκαλούν μεγάλη κυκλογένεση, και κατευθύνονται γρήγορα προς την Μέση Ανατολή. Πάντως, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η ύπαρξη ενός τέτοιου συστήματος στην περιοχή εκείνη, μοιάζει σαν «υπόσχεση» για αλλαγή του καιρού στην περιοχή μας, στη συνέχεια.

Δεν έχουμε παρά να ελπίζουμε πως, με τη νέα χρονιά θα περάσουμε σε ένα διαφορετικό μοτίβο κυκλοφορίας, το οποίο θα φέρει τουλάχιστον στην περιοχή μας, περισσότερες βροχοπτώσεις σε σχέση με τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο που μας πέρασαν καθώς η εκδήλωση βροχών είναι κάτι περισσότερο από αναγκαία αυτήν την περίοδο και ιδιαίτερα όσον αφορά το κλίμα της κεντρικής και νότιας χώρας μας όπου η βροχερή περίοδος είναι σύντομη. Ακόμα κι αν υπάρξει βροχερό καλοκαίρι, τα «νερά» αυτής της περιόδου που διανύουμε έως και το τέλος του Φλεβάρη «δεν αναπληρώνονται», καθώς πέφτουν υπό την μορφή σταθερών βροχοπτώσεων και σε περίοδο που η ηλιοφάνεια είναι περιορισμένη.