| Ένα παζλ ομοιοτήτων και διαφορών |
|
|
| Γράφει ο/η Νίκος Γκίκας | |
| 02.02.07 | |
|
Αν θα μπορούσαμε να δώσουμε έναν χαρακτήρα στη συμπεριφορά του καιρού από τις αρχές του Νοέμβρη έως και τώρα, αυτό θα μπορούσε να είναι το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των διαταραχών που μας επηρεάζουν, μας επισκέπτονται στην περιοχή μας υπό την μορφή ψυχρών εισβολών. Αν και αυτό θα φαινόταν φυσιολογικό να συμβαίνει κατά την χειμερινή περίοδο στην περιοχή μας, εντούτοις δεν είναι.
Το χαρακτηριστικό του Μεσογειακού κλίματος αλλά και ειδικότερα του κλίματος της χώρας μας, παρουσιάζει άνιση κατανομή των βροχοπτώσεων στις διάφορες εποχές του έτους, με τα περισσότερα φαινόμενα να εστιάζονται φυσικά την φθινοπωρινή και χειμερινή περίοδο. Τις περισσότερες φορές, έχουμε συχνά την εγκατάσταση συστημάτων υπό την μορφή εκτεταμένων αυλώνων σε κάποια περιοχή της Μεσογείου (δυτικά/κεντρικά/ανατολικά) και αναλόγως την επιρροή τους στην περιοχή μας. Τα συστήματα αυτά, έχουν αξιοσημείωτη διάρκεια και παρουσιάζουν αρκετές φορές εκτεταμένο χαρακτήρα και πολλές μετωπικές επιφάνειας που επηρεάζουν μεγάλα τμήματα της Μεσογείου. Κατ αυτόν τον τρόπο και αναλόγως την θέση του εκάστοτε συστήματος, προκύπτει καιρός διαφόρων ρευμάτων και μεγάλη ποικιλομορφία στην εκδήλωση του καιρού στην περιοχή μας – από νοτιάδες με βροχερό καιρό σε δυτικά/κεντρικά και βόρεια της χώρας μας, μέχρι καιρό ανατολικού ρεύματος με βροχές σε κεντρικά ανατολικά και νότια, αλλά και καιρό βορείου ρεύματος. Τα δυτικά ρεύματα, εμφανίζονται σε περιπτώσεις ζωνικής κυκλοφορίας, ή για λίγο πριν την κάθοδο ψυχρής εισβολής. Βλέπουμε όμως πως, ο φετινός χειμώνας αποδεικνύεται ιδιαίτερα πενιχρός όσον αφορά την ποικιλομορφία, αφού η συντριπτική πλειοψηφία των διαταραχών που μας επηρεάζουν, αφορά την εκδήλωση ψυχρών εισβολών, ενώ στα μεσοδιαστήματα αυτών, επικρατούν συνθήκες αντικυκλωνικές στην επιφάνεια, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις βρεθήκαμε κάτω από σκάφη υψηλών πιέσεων (ridge) με αντικυκλωνικές συνθήκες και στα ανώτερα στρώματα της τροπόσφαιρας. Αυτός θα μπορούσε να είναι ένας πολύ γενικός λόγος για τον οποίο και τα ύψη βροχής είναι ιδιαίτερα μειωμένα στο μεγαλύτερο κομμάτι της χώρας μας, με εξαίρεση τα δυτικά όπου ευνοήθηκαν από τα παροδικά δυτικά ρεύματα.
Απ την άλλη πλευρά, εφόσον οι περισσότερες διαταραχές επισκέφτηκαν την περιοχή μας, υπό την μορφή ψυχρών εισβολών, θα περίμενε κανείς τουλάχιστον κάπως χαμηλότερες θερμοκρασίες από τα κανονικά επίπεδα, όπως συμβαίνει σε αντίστοιχες καταστάσεις στο παρελθόν. Όμως αυτό διαψεύδεται σε σχέση με τον κλιματικό μέσο όρο των θερμοκρασιών στην περιοχή μας, επαληθεύεται όμως, όσον αφορά την σύγκριση με το μεγαλύτερο τμήμα της Ευρώπης. Συγκεκριμένα, ενώ οι αποκλίσεις στην χώρα μας, είναι μάλλον μικρές, στην Ευρώπη, τουλάχιστον μέχρι και τις αρχές του τρίτου δεκαημέρου του Ιανουαρίου, οι θερμοκρασίες καταρρίπτουν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Δεν μένει παρά να συμπεράνουμε πως, αυτός είναι και ο λόγος που οι ψυχρές εισβολές, προέκυψαν μάλλον…δροσερές στην περιοχή μας, παρ’ολο που σχεδόν όλες πληρούσαν τις προυποθέσεις για έντονη πτώση της θερμοκρασίας, αφού πολύ απλά και το υπόλοιπο κομμάτι της Ευρώπης, διατηρούσε υψηλές θερμοκρασίες. 3. Σε αυτό, μεγάλο ρόλο έπαιξε ο τρόπος με τον οποίο αναπτύσσονταν τα συστήματα στην Ευρώπη, αλλά και οι κινήσεις του αντικυκλώνα των Αζορών, μετά την 4η του Νοέμβρη. Αυτές οι κινήσεις παρουσίασαν συγκεκριμένες τροχιές με αποτέλεσμα την συνεχή μεταφορά θερμών και υγρών θαλάσσιων αερίων μαζών από την περιοχή του Ατλαντικού προς την κεντρική Ευρώπη. Παρόλο που η περιοχή μας, είχε συχνές ψυχρές εισβολές το αποτέλεσμα αυτών ήταν πενιχρό για τον σημαντικό λόγο ότι η θερμοκρασία στην Ευρώπη δεν είχε πέσει και οι αέριες μάζες της δεν διέφεραν ιδιαίτερα σε χαρακτηριστικά από αυτές της Ευρώπης. Κατά συνέπεια, απουσίαζε ένας σημαντικός παράγοντας για την ανάπτυξη δυναμικών κι εκτεταμένων μετώπων, αυτός της διαφοράς της θερμοκρασίας και της πυκνότητας των αερίων μαζών που μετακινούνταν. 4. Η χρονική περίοδος από την 4η του Νοέμβρη και μετά, μπορεί να χωριστεί σε δύο μεγάλα διαστήματα, όπου εστιάζονται οι μεσοπρόθεσμες εξάρσεις του αντικυκλώνα των Αζορών προς την περιοχή της Ευρώπης. Το πρώτο διάστημα αρχίζει αμέσως μετά την εισβολή και λήγει την 18η του Δεκέμβρη και το δεύτερο αρχίζει από την 1η μέρα του 2007 και λήγει την 21η του Ιανουαρίου. Τα δύο αυτά διαστήματα παρουσιάζουν ομοιότητες αλλά και διαφορές ως προς την εξέλιξη των συστημάτων που θα αναλύσουμε στη συνέχεια, ενώ το διάστημα από την 18η του Δεκέμβρη έως και την 1η του Ιανουαρίου, είναι ένα διάστημα όπου η χώρα μας εισήλθε σε μια περίοδο παρατεταμένου βόρειου ρεύματος παρουσία ενός αντικυκλώνα εμποδισμού. 5. Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των ψυχρών εισβολών στην περιοχή μας παίζει, η συχνή αποκοπή κλειστών κέντρων χαμηλών πιέσεων και θερμοκρασιών στα ανώτερα στρώματα, στην περιοχή της Ιβηρικής. Έχει παρατηρηθεί και το έχουμε επισημάνει εδώ και χρόνια, πως τέτοιες αποκοπές, επηρεάζουν την εξέλιξη του καιρού στην περιοχή μας μετά την πάροδο 6 ημερών, αφού τα ημιαυτόνομα αυτά συστήματα εισέρχονται στην κυκλοφορία της ατμόσφαιρας στην περιοχή νοτιοδυτικότερα της χώρας μας, συνδυασμένα πάντα με την ανάπτυξη αυλώνων που προκαλούν ψυχρές εισβολές στην Βαλκανική και την χώρα μας. Εκτός λοιπόν της επιρροής που ασκούν στην ανάπτυξη των ψυχρών εισβολών, η πρόβλεψη μιας τέτοιας αποκοπής στην συγκεκριμένη περιοχή και με συγκεκριμένο τρόπο, αποτελεί κάτι σαν υπόσχεση μελλοντικής ψυχρής εισβολής στην περιοχή μας. Όσον αφορά τον φετινό τρόπο όπου εκδηλώνεται αυτή η αποκοπή, μπορούμε να πούμε πως, συνδυάζεται πάντα με ανάπτυξη trough στην περιοχή της κεντροδυτικής Ευρώπης, το οποίο υπό την πίεση της έξαρσης του ridge των Αζορών μετακινείται προς την ανατολική Ευρώπη και την Βαλκανική, προκαλώντας ψυχρή εισβολή και στην χώρα μας. Σε δεύτερο χρόνο έχουμε επανάληψη αυτής της κυκλοφορίας με την τροφοδότηση όπως αναφέραμε και του αποκομμένου συστήματος της Ιβηρικής. 6. Η αλλαγή στις συνθήκες της ατμόσφαιρας στο τελευταίο διάστημα, αφορούν τα κατώτερα στρώματα, και ενδέχεται να παίξουν σημαντικό ρόλο για την μελλοντική εξέλιξη του καιρού. Αυτές, προκλήθηκαν από το πέρασμα του «Κυρίλλου», το οποίο έφερε ουσιαστικά τον χειμώνα στην Ευρώπη, με αρνητικές τιμές που στα βόρεια τμήματα έπεσαν σε διψήφιο νούμερο κάτω του μηδενός, ενώ τιμές κάτω του μηδενός σημειώθηκαν στις περισσότερες περιοχές, ακόμα και στην Ισπανία και την Ιταλία, με εξαίρεση την χώρα μας αφού η γενικότερη κυκλοφορία της ατμόσφαιρας, δεν ευνόησε την μεταφορά τους στην περιοχή μας.
Όπως είπαμε, από την αρχή του Φθινοπώρου έως και τώρα, οι περισσότερες διαταραχές που έχουν επηρεάσει την χώρα μας, εμφανίζονται υπό την μορφή ψυχρών εισβολών. Όμως, αυτό το διάστημα, μπορεί να χωριστεί σε 2 μεγάλες περιόδους: Η πρώτη αρχίζει ουσιαστικά μετά τον τελευταίο καύσωνα του Αυγούστου και τελειώνει την 4η του Νοέμβρη, οπότε είχαμε και την πρώιμη χιονόπτωση – ρεκόρ στα πεδινά της Ανατολικής ηπειρωτικής χώρας, στην Αττική και τα νησιά του κεντρικού Αιγαίου και στις Κυκλάδες. Έκτοτε, μετά την 4η του Νοέμβρη, επικρατεί ουσιαστικά μια παραλλαγή του φθινοπωρινού μοτίβου με κοινό – βασικό χαρακτηριστικό, το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των διαταραχών που μας επηρεάζουν, παραμένουν αυλώνες ή αποκομμένα συστήματα που μας έρχονται από τα βόρεια. Όσον αφορά όμως, το καιρικό αποτέλεσμα αυτών, η διαφορά με το προηγούμενο διάστημα είναι ότι, τα ποσά υετού που προκύπτουν στην περιοχή μας είναι πολύ μικρότερα του προηγούμενου με αποτέλεσμα την πραγματική ανομβρία στις ανατολικές περιοχές της χώρας. Όποιες βροχοπτώσεις σημειώθηκαν, εστιάστηκαν στα δυτικά και κατά περίπτωση στα νότια κυρίως σε περιπτώσεις αυλώνων ή διαταραχών που αναπτύσσονται στην περιοχή μας από τα βορειοδυτικά. Η αρχή της εξήγησης γι αυτήν την «ποιοτική» διαφορά των συστημάτων, σε σχέση με το πρώτο διάστημα (πριν την 4η του Νοέμβρη) θα μπορούσε να αναζητηθεί στο γεγονός ότι, οι διαδοχικοί κυματισμοί στην ατμόσφαιρα, προκαλούν μετά την 4η του Νοέμβρη, έντονες εξάρσεις του αντικυκλώνα των Αζορών, ο οποίος όμως δεν διατηρεί σταθερή θέση, αλλά μετά την πάροδο 2-3 ημερών, αφού εισβάλλει στην Ευρώπη, καταρρέει συχνά στην περιοχή της Βαλκανικής, ακολουθώντας παρόμοια τροχιά, κάθε φορά. Η διαδικασία, επαναλαμβάνεται κατόπιν, εμφανίζοντας μια περιοδικότητα 5 ημερών. Οι επαναλήψεις των εξάρσεων (συχνότητα) είναι τέσσερις. Όσον αφορά τα αποτελέσματα στην περιοχή μας, παρατηρούμε πως προκαλείται μια πολύ σύντομη εισβολή – κατάβαση trough, υπό την προσωρινή πίεση του αντικυκλώνα στα δυτικά, η οποία όμως απομακρύνεται γρήγορα προς την περιοχή της Μέσης Ανατολής, προτού ο αντικυκλώνας καταρρεύσει σε εμάς.
Όλη αυτή η αλληλουχία που περιγράψαμε παραπάνω, προκάλεσε πολλά «δεινά» στους λάτρες του χειμώνα καθώς: Από την 4η του Νοέμβρη και μετά, οπότε όπως είπαμε, έληξε ένα διαφορετικό κυκλοφοριακό μοτίβο, παρατηρούμε πως οι μεσοπρόθεσμες περιοδικές εξάρσεις του αντικυκλώνα των Αζορών, εστιάζονται σε 2 χρονικές περιόδους: Η πρώτη αφορά το διάστημα από 4/12/2006 έως και 18/12/2006 και από 1/1/2007 έως και την 21η του φετινού Ιανουαρίου. Αν θελήσουμε να συγκρίνουμε τα δύο αυτά διαστήματα, μπορούμε να διαπιστώσουμε πως, το διάστημα που αναφέρεται στον Ιανουάριο, χαρακτηρίζεται από ασθενέστερες τέτοιες εξάρσεις, με αποτέλεσμα, ασθενέστερους αυλώνες (trough) και φυσικό επακόλουθο την σχεδόν πλήρη απουσία κάποιου έστω και πρόσκαιρου κλειστού συστήματος στην περιοχή μας! Έτσι, επικράτησε σχεδόν ανοιξιάτικος καιρός και μάλιστα, εντελώς άνομβρος στις περισσότερες περιοχές της χώρας με εξαίρεση τα νότια τμήματα. Η μόνη εκδήλωση του καιρού ήταν τελικά, κάποια πρόσκαιρα περιστατικά βορείου ή δυτικού ρεύματος, κάτι που εξαρτήθηκε από τον γενικότερο συνδυασμό των χαμηλότερων πιέσεων της περιοχής μας, με τις υψηλότερες της ηπειρωτικής Ευρώπης και των Βαλκανίων. Η ομοιότητα όμως αυτών των χρονικών περιόδων που αναφέραμε στην αρχή, έγκειται στο γεγονός ότι και στις δύο περιπτώσεις, η 4η και τελευταία έξαρση των Αζορών, καταλήγει σε εμποδισμό, όπως συνέβη μετά την 21η του φετινού Ιανουαρίου. Το ίδιο συνέβη και κατά την περίοδο των Χριστουγέννων, οπότε είχαμε ανάπτυξη εμποδισμού στην περιοχή της ΒΔ Ευρώπης μετά την 19η του Δεκέμβρη και την εκδήλωση 2 ψυχρών εισβολών στην περιοχή μας, προτού ο εμποδισμός καταρρεύσει στην περιοχή της Μεσογείου. Στην περίπτωση εκείνη μάλιστα, σημειώθηκαν τιμές πίεσης – ρεκόρ, ιδιαίτερα στα βόρεια τμήματα της χώρας, που ξεπέρασαν τα 1040hpa τις τελευταίες μέρες του Δεκέμβρη. Το αν ο καιρός εξελίσσεται ανάλογα και τώρα, είναι κάτι που θα το εξετάσουμε στη συνέχεια. Είναι αλήθεια πως, το φονικό – καταστροφικό πέρασμα του Κυρίλλου, προκάλεσε μια αλλαγή στις συνθήκες της ατμόσφαιρας της Ευρώπης, κάτι που ενδεχομένως θα διαμορφώσει τα αποτελέσματα των ψυχρών εισβολών, που αναμένονται στο εγγύς μέλλον, ενώ επιπλέον, αποτέλεσε τον προπομπό μιας αλλαγής στην κυκλοφορία της Ευρώπης. Όσον αφορά το πρώτο, αποτελεί χαρμόσυνη είδηση κατά αρχάς για τους λάτρες του χειμωνιάτικου καιρού, καθώς φαίνεται πως επιτέλους η ηπειρωτική Ευρώπη επέστρεψε στις κανονικές για την εποχή θερμοκρασίες και οι αποθήκες ψύχους, γεμίζουν. Όσον αφορά το δεύτερο, ευελπιστούμε πως η αλλαγή θα είναι περισσότερο μόνιμη αυτή τη φορά και είναι κάτι που επίσης θα αναλύσουμε στη συνέχεια.
Σαν πρώτη εκδήλωση του καιρού στην περιοχή μας, μετά το πέρασμα του Κυρίλλου, θα μπορούσαμε να ορίσουμε την ψυχρή εισβολή που μας επηρέασε κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου (27-28/1/2007). Αυτή η εισβολή, παρουσίασε ως προς την εξέλιξή της πολλές ομοιότητες με δύο συγκεκριμένες εισβολές που σημειώθηκαν φέτος, περιστατικά χαρακτηριστικά για την ιδιομορφία τους: Πρόκειται για την ψυχρή εισβολή της 3ης - 4ης του Νοέμβρη και της εισβολής που έλαβε χώρα μεταξύ 20 και 23 του Δεκέμβρη. Όσον αφορά την πρώτη, θα την θυμόμαστε για τα ρεκόρ που κατέρριψε, αφού ήταν η πιο πρώιμη χιονόπτωση που έχει σημειωθεί ποτέ στα πεδινά της κεντρικής και ανατολικής Ελλάδας, και ταυτόχρονα σημειώθηκαν οι χαμηλότερες θερμοκρασίες για το πρώτο δεκαήμερο του μήνα. Όμως θα θυμόμαστε την δεύτερη για την απουσία φαινομένων με εξαίρεση – τι άλλο – τους πολύ θυελλώδεις ανέμους στο Αιγαίο, αλλά και για έναν ακόμα λόγο: Μέχρι και την στιγμή της εκδήλωσής της, δεν έχει διασαφηνιστεί ακόμα από τα προγνωστικά μοντέλα η ένταση και η διάρκεια των φαινομένων, αλλά ούτε και η ακριβής πτώση της θερμοκρασίας.
Κατά συνέπεια, εισβολές όπως αυτή που ζήσαμε το Σαββατοκύριακο 27-28/1, όπου κατά την ανάπτυξη τους δημιουργούν αποκομμένο σύστημα στην περιοχή εκείνη, ακολουθούνται πάντα από μια επανάληψη, μιας συνήθως δυναμικότερης εισβολής, αφού έχουμε τον συνδυασμό του αποκομμένου συστήματος της Ιβηρικής – Μαρόκου, με κατερχόμενο trough από τα Βόρεια στην Μεσόγειο (συνήθως στην περιοχή μας) και τελικά την διεύρυνση του αυλώνα. Αναλόγως μάλιστα την «συμπεριφορά» του εμποδιστή, ενδέχεται να έχουμε και αποκοπή του όλου συστήματος με παράταση των φαινομένων στα κεντρικά και νότια τμήματα της χώρας μας. Στην παρούσα περίπτωση, το σύστημα που μέλλει να αναπτυχθεί μετά την Κυριακή το μεσημέρι, πρόκειται να είναι δυναμικό, με πολύ καλή υποστήριξη στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, ανάπτυξη αστάθειας στην περιοχή εμφάνισης των φαινομένων και διεύθυνση τέτοια που να ευνοεί την διατήρηση του κέντρου των χαμηλών πιέσεων στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Κατά συνέπεια, το ρεύμα στην περιοχή μας, θα είναι βορειοανατολικής συνιστώσας και θα ευνοήσει τα φαινόμενα υετού στις περιοχές που προαναφέραμε, όχι μόνο σε αποκλειστικά προσήνεμες. Επιπλέον, το σύστημα που μας επηρεάζει τις τελευταίες 18 ώρες, έχει ήδη αποτελέσει τον προπομπό μιας ψυχρής μεταφοράς – γενικότερης ψύχρανσης των στρωμάτων και της νότιας Βαλκανικής, συνεπώς η έλευση του δεύτερου συστήματος θα συνδυαστεί με αέριες μάζες που είναι ήδη ψυχρές.
Ως εκ τούτου, και κρίνοντας και από άλλους προγνωστικούς παράγοντες, θα πρέπει να αναμένονται χιονοπτώσεις και σε πεδινές περιοχές της ανατολικής Στερεάς Ελλάδας, όπου ειδικά όσον αφορά την κεντρική και την νότια Εύβοια θα είναι σφοδρές και μεγάλης διάρκειας. Χιόνι, αναμένεται να πέσει και στο κέντρο της Αθήνας και κατά περιόδους ίσως και σε παραλιακές περιοχές του Σαρωνικού κόλπου (περισσότερες πληροφορίες στην ειδική πρόγνωση Αττικής). |
| < Προηγ. | Επόμ. > |
|---|


