Το φετινό καλοκαίρι υπήρξε ομολογουμένως ένα από τα χειρότερα όλων των εποχών για την χώρα μας, διαδεχόμενο μια Άνοιξη κι έναν χειμώνα, όπου η μεν πρώτη θύμιζε περισσότερο Φθινόπωρο και δεύτερος υπήρξε ουσιαστικά ανύπαρκτος. Σαν συνέχεια όλων αυτών, το καλοκαίρι του 2007, έγραψε την δική του ιστορία - όχι μόνο λόγω των πολλών πυρκαγιών που κορυφώθηκαν στο τέλος του Αυγούστου, προκαλώντας απίστευτη καταστροφή - αλλά και λόγω των μετεωρολογικών γεγονότων καθεαυτών που συνέβησαν.

Για να ακριβολογούμε η πτώση της θερμοκρασίας στα επίπεδα που βρέθηκε αυτές τις μέρες, δεν ήρθε τόσο άμεσα. Από τις 29 του μηνός και μετά, μικρή αύξηση των πιέσεων στην περιοχή μας, κυρίως στην Νότια Ιταλία – Νότια Βαλκανική – Τουρκία, ήταν ικανή να επαναφέρει τον εφιάλτη του καλοκαιριού. Έτσι, από την Τρίτη 29/8 και μετά, η θερμοκρασία άρχισε να σημειώνει εκ νέου άνοδο, φτάνοντας τους 35 βαθμούς στα ηπειρωτικά, στους 36-37C την Τετάρτη 30/8 και στους 38-39 και τοπικά 40 βαθμούς την Πέμπτη 31/8 και τη Παρασκευή 1/9. Παρόλα αυτά, οι βάσεις για μια δροσερότερη (και βροχερότερη για τις περισσότερες περιοχές της χώρας) συνέχεια είχαν τεθεί κάτι που φάνηκε τις αμέσως επόμενες μέρες, όπου η θερμοκρασία για πρώτη φορά μετά από τουλάχιστον 3 μήνες, βρέθηκε να κυμαίνεται σε χαμηλότερα για την εποχή επίπεδα.

Ήδη, την Παρασκευή 1/9, η θερμοκρασία, επανήλθε σε κανονικά για την εποχή επίπεδα, όσον αφορά τη Βόρεια Ελλάδα, ενώ στα κεντρικά και νότια το μικρό (σε σχέση με τα προηγούμενα) κύμα καύσωνα, έπνεε τα λοίσθια. Το Σάββατο 2/9 έφτασε η ώρα να βιώσει και η χώρα μας τα αποτελέσματα της αλλαγής της κυκλοφορίας και της ενεργοποίησης του καιρού. Έτσι λοιπόν, η πρώτη διαταραχή που μας επισκέφθηκε, ήταν ένα πρώην αποκομμένο χαμηλό στην περιοχή της Ιβηρικής, το οποίο με την υποχώρηση των υψηλών πιέσεων της Μεσογείου, κατάφερε να μπει σε τροχιά γύρω από τον εκτεταμένο αυλώνα της Σκανδιναβίας, με αποτέλεσμα να αποκτήσει τροχιά γύρω από το κέντρο του και να μετατραπεί σε shortwave trough την Κυριακή 2/9. Για διάφορους λόγους που συσχετίζονται με την κυκλοφορία σε συνδυασμό με θερμικά αίτια, βροχές δεν σημειώθηκαν στα δυτικά όπως θα περίμενε κανείς, αλλά στη Β. Ελλάδα και στον ανατολικό ηπειρωτικό κορμό της χώρας έως και την Πελοπόνησο την Κυριακή 2/9. Η επόμενη διαταραχή, προήλθε όμως από τον ίδιο τον αυλώνα, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη εμποδιστικών τάσεων στην περιοχή των Βρετανικών νήσων – διάταξη που ταιριάζει σε αυξημένη μεσημβρινότητα της κυκλοφορίας και προκαλεί συνήθως ψυχρές εισβολές σε κεντρική και ανατολική Ευρώπη. Στον επόμενο χάρτη, βλέπουμε σχηματικά την πορεία αυτών των διαταραχών, οι οποίες δημιούργησαν (και θα δημιουργήσουν) αποκομμένα συστήματα στην περιοχή της Βαλκανικής. Όσον αφορά τις βροχές στην χώρα μας, αυτές προκλήθηκαν από το πέρασμα δύο διαδοχικών μετώπων – το πρώτο ταυτόχρονα με την κατάβαση της διαταραχής-αποκομμένου χαμηλού και το δεύτερο λόγω του στροβιλισμού του.

Ο παραπάνω χάρτης απεικονίζει επίσης και την πιθανή τροχιά μιας ακόμα διαταραχής του αυλώνα η οποία, αναμένεται να είναι ανάλογη με αυτήν που προκάλεσε τις βροχές στα δυτικά και τα βόρεια τμήματα της χώρας, κάτι που θα σχολιάσουμε εκτενώς σε επόμενη παράγραφο. Αυτό που έχει σημασία να αναφέρουμε είναι, ότι μέχρι στιγμής αξιοσημείωτα ποσά υετού έχουν καταγραφεί σε διάφορες περιοχές της χώρας. Φαίνεται πως η Καβάλα έχει το υψηλότερο ποσό βροχής με 78.9mm συνολικά και ακολουθούν πολλές περιοχές της Ηπείρου της Μακεδονίας και της Θράκης με περισσότερα από 30χιλιοστά στο σύνολο. Επιπλέον, το πρώτο χιόνι της φετινής καιρικής (και ακαδημαικής) χρονιάς πέφτει στις κορυφές της Πίνδου και σε πολλές άλλες της Στερεάς Ελλάδας και της Πελοπονήσου. Όσον αφορά τις βροχές, διαπιστώνουμε τελικά ότι, δεν σημειώθηκαν σε όλη την χώρα καθώς στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, περιοχές της Κρήτης, τις Κυκλάδες και την άκρα ανατολική Στερεά καθώς και τη νότια Εύβοια, δεν έχει πέσει ακόμα σταγόνα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός οτι, η τροχιά των μετώπων σε συνδυασμό με την φύση του συστήματος και το ανεμολογικό πεδίο που διαμορφώθηκε στη μέση και κατώτερη τροπόσφαιρα, τοποθέτησε αυτές τις περιοχές, στην ομβροσκιά του κυρίως ορεινού κορμού της χώρας, χωρίς ταυτόχρονα να υπάρχει ούτε και δυναμική για εκδήλωση αξιοσημείωτων φαινομένων ούτως η άλλως από το ίδιο το σύστημα σε αυτές τις περιοχές. 

Με εξαίρεση ίσως περιοχές της ανατολικής Στερεάς, η επόμενη διαταραχή που αναμένεται, δεν φαίνεται ικανή για να αλλάξει την κατάσταση που διαμορφώνεται έως τώρα. Η διαταραχή αυτή, θα αρχίσει να διαμορφώνει τον καιρό της χώρας μας από τις πρώτες ώρες της Τετάρτης 12 του μηνός, στην πραγματικότητα όμως θα έχει ξεκινήσει την πορεία της από την περιοχή της Βόρειας Θάλασσας, από σήμερα Δευτέρα 10 του μηνός. Όπως φαίνεται και στον προηγούμενο χάρτη, λόγω της θέσης του εμποδισμού ο πρόγονος και αυτής της διαταραχής είναι κάποιο shortwave το οποίο καταφέρνει να περάσει από τη βόρεια άκρη του εμποδισμού. Αυτά τα shortwaves, αναλόγως τις συνθήκες και την διαμόρφωση του αυλώνα στα ανατολικά κράσπεδα του εμποδισμού, ακολουθούν και διαφορετική τροχιά, συνήθως κινούμενα προς τα νοτιοανατολικά ενώ αναλόγως την «πίεση» του εμποδισμού και γεωγραφικούς παράγοντες, παρουσιάζουν και διαφορετική ανάπτυξη στο χώρο. Στην παρούσα περίπτωση η θέση του εμποδισμού σε σχέση με την θέση του αυλώνα, διαμορφώνουν παρόμοιες τροχιές σε αυτές τις διαταραχές οι οποίες βρίσκονται στο απόγειο της ανάπτυξης και της δύναμής τους, όταν εισέρχονται στη Βαλκανική, ενώ πλησιάζοντας προς το νότιο άκρο (δλδ την περιοχή μας), παρουσιάζουν πλέον φθίνουσα ένταση. Αυτό είναι κάτι που θα παρατηρηθεί και θα αποτυπωθεί στη χώρα μας και την Τετάρτη 12/9, σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Βαλκανικής, με τη δυτική Ελλάδα (λόγω ευνοικού ανεμολογικού πεδίου) να έχει τον πρώτο λόγο αυτή τη φορά.

Τα ύψη βροχής, θα είναι γενικότερα λιγότερα σε σχέση με τα προηγούμενα περιστατικά και βροχές - θα εστιαστούν δε, κυρίως στην Ήπειρο και ίσως τη Στερεά Ελλάδα, ενώ μέσα στην ημέρα κύμα αστάθειας θα απασχολήσει την Μακεδονία και ίσως τη Θράκη. Η θερμοκρασία, θα σημειώσει πτώση. Από τις πρώτες ώρες της Πέμπτης 13/9, η επικράτηση βοριάδων στο Αιγαίο θα συσσωρεύσει υγρασία στις ανατολικά προσήνεμες περιοχές της χώρας μας, με ενδεχόμενο τοπικών βροχών, ενώ υπολείμματα αστάθειας αργότερα μέσα στην ημέρα, δεν αποκλείεται να προκαλέσουν τοπικούς όμβρους ή σύντομες καταιγίδες κυρίως όσον αφορά την ανατολική Πελοπόνησο και κάποιες ηπειρωτικές περιοχές της Στερεάς Ελλάδας όπου δεν θα πνέουν ισχυροί άνεμοι. Με καθυστέρηση 24 ωρών η πτώση στη θερμοκρασία θα γίνει αντιληπτή κι εδώ και θα φτάσει και πάλι στα επίπεδα της Παρασκευής – Σαββάτου 7-8 του μήνα, τουλάχιστον όσον αφορά τις βόρειες και ανατολικές περιοχές της χώρας (στα δυτικά δεν θα έχουμε τόσο έντονη πτώση). Εκτός αυτού όμως, σε πείσμα των προγνώσεων των προηγούμενων ημερών, μέχρι την επόμενη διαταραχή, δεν θα έχουμε άνοδο της θερμοκρασίας σε επίπεδα άνω των 30-31 βαθμών. Με άλλα λόγια η θερμοκρασία, απλώς θα προσεγγίσει τα κανονικά για την εποχή επίπεδα, πριν σημειωθεί η νέα πτώση.

Τις επόμενες μέρες και μέσα στο Σαββατοκύριακο των εκλογών ο καιρός θα πρέπει να αναμένεται ήπιος με θερμοκρασίες που θα τείνουν να προσεγγίσουν και πάλι κανονικές για την εποχή τιμές και σταδιακή εξασθένηση των βοριάδων. Όσον αφορά σε επίπεδο κυκλοφορίας στην ατμόσφαιρα της Ευρώπης, παρατηρούμε πως μετά το πέρασμα της διαταραχής θα έχουμε και την απομάκρυνση ανατολικότερα, του κλειστού χαμηλού που θα υπάρξει στην Βαλκανική χερσόνησο. Τη θέση του θα πάρει ο αντικυκλώνας εμποδισμού της δυτικής Ευρώπης – Βρετανικών νήσων, ο οποίος καταρρέει πλέον προς την περιοχή μας, βιώνοντας πλέον τις τελευταίες ώρες του. Τις ώρες που γράφεται αυτό το κείμένο, σύμφωνα με τις ensemble προγνώσεις των μοντέλων, εξαιρετικά ασαφής παραμένει η εξέλιξη του καιρού, για μετά την Κυριακή 16/9. Υπάρχουν υποψίες όμως ότι, παρ’όλη την κατάρρευση του αντικυκλώνα προς την περιοχή μας, οι αντικυκλωνικές εμποδιστικές τάσεις θα επιμείνουν για λίγο ακόμα στην περιοχή των Αζορών προεκτείνοντας την επιρροή τους προς την ΒΔ Ευρώπη και ακόμα ανατολικότερα, σαν «σφήνα». Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, τότε τη Δευτέρα 17/9, θα έχουμε μια νέα ψυχρή εισβολή στη Βαλκανική, που θα φτάσει μέχρι και τη χώρα μας, η οποία θα ρίξει τη θερμοκρασία προκαλώντας επίσης, φαινόμενα βορείου ρεύματος στις ανατολικά προσήνεμες περιοχές. Τις αμέσως επόμενες μέρες, μετά την Τετάρτη 19/9, καθώς η θερμοκρασία θα σημειώνει άνοδο και οι βοριάδες θα εξασθενήσουν, είναι πιθανό να έχουμε επανεμφάνιση της αστάθειας στα κεντρικά και βόρεια τμήματα της χώρας μας με καταιγίδες θερμικής προέλευσης. Αυτό προκύπτει σαν λογική εξέλιξη του σεναρίου που παρουσιάζουμε εδώ, καθώς η αρκετά δυτική θέση του εμποδισμού στον Ατλαντικό, θα συντηρήσει μεσημβρινή δραστηριότητα του καιρού στην κεντρική, δυτική και βόρεια Ευρώπη, όπου πιθανώς να εκδηλωθούν μια σειρά από ψυχρές εισβολές με τον αυλώνα να βρίσκεται και πάλι στην περιοχή της Σκανδιναβίας – Ισλανδίας. Στην ανατολική και κυρίως τη νοτιοανατολική Ευρώπη, μια τέτοια εξέλιξη φέρνει τον υποτροπικό αεροχείμμαρο, σε κάπως βορειότερο Γεωγραφικό πλάτος – μέσα στη Μεσόγειο και η ροή των ανέμων στα 500hpa, αποκτάει επίσης μεγαλύτερη ζωνικότητα, χωρίς όμως αυτό να είναι απαγορευτικό για περιοδικά ψυχρά κύματα από τον αυλώνα της Σκανδιναβίας, ή σε διαφορετική περίπτωση εγκλωβισμούς ψυχρών λιμνών και γενίκευση της αστάθειας.

Περισσότερες λεπτομέρειες σε σχέση με την εξέλιξη του καιρού μετά τις 16/9, θα έχουμε μέσα στην εβδομάδα, οπότε και το άρθρο αυτό θα ανανεωθεί

ΤΑΣΗ ΚΑΙΡΟΥ ΑΘΗΝΑΣ