| Οι άνεμοι στην Αττική: Η περίπτωση του δυτικού ρεύματος |
|
|
| Γράφει ο/η Νίκος Γκίκας | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 21.11.07 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Το συγκεκριμένο άρθρο, πρόκειται για ένα κομμάτι μιας ευρύτερης συλλογής άρθρων που φιλοδοξεί να εμπλουτίσει την ιστοσελίδα, με βασική θεματολογία τους ανέμους στην Αττική. Για να είμαστε ακριβείς, οι άνεμοι που πνέουν στον πολυπληθέστερο νομό της χώρας, ορίζουν και την "ταυτότητά" του καιρού του, όπως φυσικά συμβαίνει σε κάθε τόπο. Ο κάθε άνεμος αναμφίβολλα φέρνει συγκεκριμένες καιρικές καταστάσεις, που αν και παρουσιάζουν ποικιλία, έχουν ωστόσο πολλά κοινά χαρακτηριστικά. Έτσι λοιπόν, η απόπειρα περιγραφής και ανάλυσής τους, είναι ταυτόχρονα μια πολύ καλή ευκαιρία και αφορμή να αναφέρουμε περιγραφικά και να κατηγοριοποιήσουμε τους τύπους καιρού που επηρεάζουν αυτήν την πόλη και με ποιό τρόπο ο καθένας απ αυτούς.
Ένας άλλος τρόπος θα ήταν η κλασική ανάλυση του κλίματος της Αττικής, με μεθόδους στατιστικής. Έτσι θα αναδεικνύαμε πιό γενικά συμπεράσματα, θα χάναμε όμως την αξία της λεπτομέρειας συγκεκριμένων περιστατικών που τελικά δίνουν στίγμα και ταυτότητα στον καιρό της Αττικής. Επιπλέον, έχουμε την ευκαιρία να τα συσχετίσουμε και με ανάλυση συνοπτικών καταστάσεων σε συγκεκριμένα περιστατικά, κάτι που ενδεχομένως να αποδειχθεί χρήσιμο και στο μέλλον. Το άρθρο αυτό ασχολείται με την περίπτωση του δυτικού ρεύματος, μια σπάνια περίπτωση ρεύματος για τον νομό, η οποία ωστόσο μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη και σε κάποιες περιπτώσεις καταστροφική. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εμφάνιση των ανέμων πριν και μετά την εμφάνιση αυτού του ανέμου επίσης. Τα ζητήματα αυτά, και η προσπάθεια εύρεσης κοινών συνισταμένων, όσον αφορά την κυκλοφορία της ατμόσφαιρας, καθώς και τους τύπους των συστημάτων θα είναι ζητήματα που - περιγραφικά - θα μας απασχολήσουν επίσης. Θα πρέπει επίσης να ξεκαθαρίσουμε πώς όταν αναφερόμαστε στην εμφάνιση ενός ρεύματος, υπονοούμε και τον τύπο καιρού που αυτό συνοδεύει, μιλάμε δηλαδή για γενικευμένο ρεύμα σε μια ευρεία έκταση τουλάχιστον στην ανατολική Στερεά Ελλάδα, και στην Πελοπόνησο, με διάρκεια τουλάχιστον 6 ώρών. Όπως ήδη είπαμε, ανάμεσα στους γιούς του Αιόλου, ο (καθαρός) δυτικός άνεμος είναι αυτός που εμφανίζεται σπανιότερα απ όλους στην πόλη μας. Πολύ συχνότερη είναι η παρουσία των νοτιοδυτικών ανέμων ή των βορειοδυτικών και ο τύπος καιρού που αυτά συνοδεύουν παρά του καθαρού δυτικού. Προφανώς λοιπόν, όπως συμβαίνει και με κάθε ρεύμα, η εμφάνισή του, προυποθέτει την ύπαρξη κάποιου συστήματος, το οποίο θα βρίσκεται σε συγκεκριμένη θέση/τροχιά και ανάπτυξη.
Όσον αφορά την Κυριακή 10/11, ενδιαφέρον έχει να δούμε ποια ήταν η διάταξη των συστημάτων πάνω από την περιοχή μας:
Προχωρώντας σε κάπως πιο λεπτομερή ανάλυση, μπορούμε να πούμε πως όταν το επιφανειακό κέντρο του εκάστοτε συστήματος, βρίσκεται στη συγκεκριμένη θέση (γενικά στα βορειοανατολικά της χώρας), το σύστημα βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη παρουσιάζοντας μάλιστα για τουλάχιστον 6 ώρες πριν, μεγάλη εκβάθυνση περνώντας από την συγκεκριμένη περιοχή. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, απότομη πύκνωση των ισοβαρών στην επιφάνεια οι οποίες οδηγούν στην πρόκληση του δυτικού ανέμου. Πρέπει με άλλα λόγια, τόσο η τροχιά του συστήματος να είναι συγκεκριμένη (γενικά απ τα βορειοδυτικά προς τα βορειοανατολικά της χώρας μας // παράλληλα με τα β. σύνορα), όσο γρήγορη πρέπει να είναι και η εκβάθυνσή του (γενικά τη στιγμή που προσεγγίζει τα βορειοανατολικά της χώρας μας) και να συμβαίνει σε ακριβώς αυτό το σημείο. Ξεκινώντας λοιπόν, σαν γενική επισκόπηση, όσον αφορά την κυκλοφορία στην Ευρώπη, παρατηρούμε πως οι συνθήκες που συσχετίζονται με το θυελλώδες Δ ρεύμα στην Αθήνα και εν γένει σε ένα μεγάλο τμήμα των κεντρικών περιοχών (δυτικών και ανατολικών) της χώρας μας, είναι αρκετά συνηθισμένες. Αντίστοιχες (όπως τις περιγράψαμε στην προηγούμενη παράγραφο) συνθήκες, μπορούμε να βρούμε αρκετές μέσα σε ένα μετεωρολογικό έτος. Μικρότερης κλίμακας ανάλυση θα χρειαστεί για να βρούμε τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά στο σύστημα που δημιουργείται στην περιοχή μας, για να έχουμε έντονη την ύπαρξή του ανέμου αυτού, τα οποία επίσης αναλύσαμε στην προηγούμενη παράγραφο. Πρέπει λοιπόν, το σύστημα που θα δημιουργηθεί να έχει συγκεκριμένο ρυθμό ανάπτυξης και τροχιά και μάλιστα η μέγιστη ανάπτυξή του, να συμπέσει με το κέντρο του κάπου βορειοανατολικότερα της Αττικής, και συνήθως στην περιοχή της ΒΑ χώρας. Ποια είναι όμως τα επιμέρους χαρακτηριστικά του συστήματος που δημιουργείται και επηρεάζουν την περιοχή μας; Παρατηρούμε λοιπόν, πως σε κάθε περίπτωση, η επέλαση του θυελλώδους δυτικού ανέμου στην πόλη μας, έπεται του περάσματος μετώπου το οποίο προηγείται και προσεγγίζει την χώρα μας από τα δυτικά. Όμως, τέτοια μέτωπα είναι αρκετά συχνό φαινόμενο τους φθινοπωρινούς και ανοιξιάτικους μήνες και δεν συνδέονται πάντα με θυελλώδες δυτικό ρεύμα! Στη συνέχεια θα δούμε ποιες είναι αυτές οι περιπτώσεις μετώπων που προκαλούν πράγματι θυελλώδεις εντάσεις. Έτσι λοιπόν μπορεί οι μεγάλες και επικίνδυνες εντάσεις του ανέμου μετά το πέρασμά αυτών των μετώπων να μην είναι το κοινό τους στοιχείο, παρόλα αυτά, παρατηρούμε πως μετά από κάθε πέρασμά τους προκαλείται απότομη απότομη πτώση της θερμοκρασίας, η οποία φτάνει και τους 6-7 βαθμούς μέσα σε λίγες ώρες, η οποία γίνεται αισθητή αρχικά στα δυτικά της χώρας και στη συνέχεια και στην Αττική και εν γένει τα ανατολικά ηπειρωτικά με την είσοδο του δυτικού ρεύματος. Παρόλο που η πτώση της θερμοκρασίας είναι σημαντική, για λόγους που θα αναλύσουμε στη συνέχεια (που έχουν να κάνουν με το γεγονός ότι ο άνεμος αυτός γενικά είναι καταβάτης) η θερμοκρασία όταν θα σταθεροποιηθεί θα βρεθεί τελικά και πάλι 2-3 βαθμούς αυξημένη σε σχέση με τα δυτικά. Εξετάζοντας και πάλι το μέτωπο καθεαυτό - που προηγείται της έλευσης του δυτικού ανέμου – χωρίς προς το παρόν να μπούμε στον κόπο να συσχετίσουμε την ένταση του ρεύματος με τα χαρακτηριστικά του συστήματος και του μετώπου, μπορούμε να πούμε πως γενικά δεν είθισται να προκαλεί ιδιαίτερα φαινόμενα στην Αττική – για την ακρίβεια, τις περισσότερες φορές δίνει μόνο νεφώσεις και τοπικούς όμβρους κυρίως στα δυτικά/βορειοδυτικά του νομού, ενώ αρκετά λιγότερες είναι οι φορές που προκαλούνται φαινόμενα άξια αναφοράς, πόσω δε μάλλον, γενικευμένα. Οι λόγοι που τα μέτωπα που προσεγγίζουν εκ δυσμών την χώρα μας, δεν προκαλούν φαινόμενα είναι πολλοί. Αφ’ενός έχει να κάνει με τις ευρύτερες συνθήκες δημιουργίας του συγκεκριμένου τύπου συστήματος που σε συνδυασμό δεν ευνοούν γενικά το πέρασμα διαταραχών προς την περιοχή μας, οι οποίες προτιμούν να ακολουθήσουν δυτικότερη τροχιά κινούμενες βόρεια. Όσον αφορά το πέρασμα του μετώπου τελικά, αυτό μάλλον συμβαίνει όταν η μετωπική επιφάνεια βρίσκεται σε φάση διάλυσης ή απλά «γλύφει» την περιοχή μας, και το μόνο φαινόμενο που προκαλείται σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η παροδική στροφή των ανέμων σε δυτικούς και η απότομη πτώση της θερμοκρασίας που τελικά αποδεικνύεται πρόσκαιρη. Αφ’ετέρου με τέτοια μέτωπα, η εκδήλωση φαινομένων είναι ούτως η άλλως δύσκολη, τόσο λόγω του καθεαυτού συνδυασμού των ανέμων που προκύπτει στην περιοχή μας καθ ύψος στα μέσα και κατώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, όσο και λόγω της τοπογραφίας που σε συνδυασμό με το ΝΔ στο κατώτερο στρώμα της τροπόσφαιρας, τοποθετεί την Αττική στα υπήνεμα των ορεινών όγκων της Πελοπονήσου. Σε αυτές τις «κλασικές» περιπτώσεις μετώπων, η είσοδος του δυτικού ρεύματος (το οποίο δεν ξεπερνάει την μέτρια ένταση) είναι σίγουρο ότι θα φέρει καθαρότερο καιρό. Παρ’όλα αυτά σε κάποιες περιπτώσεις μετώπων, κάποια φαινόμενα καταφέρνουν να πλήξουν την Αττική (πάντα με έμφαση στα δυτικότερα τμήματα) και να παρουσιάσουν σχετική, άξια αναφοράς διάρκεια. Υποσύνολο αυτών των ειδικών περιπτώσεων είναι τα μέτωπα που προηγούνται ενός θυελλώδους δυτικού ρεύματος… Για να μην χαθούμε σε αναλύσεις υποπεριπτώσεων μετώπων, που θα αποδειχθούν κουραστικές αξίζει να θυμόμαστε ότι, η επέλαση του θυελλώδους δυτικού ρεύματος στην Αθήνα, έπεται του περάσματος μετώπου εκ δυσμών, το οποίο είναι συχνά από τις περιπτώσεις που προκαλεί βροχή γενικευμένη (ή και καταιγίδα/καταιγίδες) στην Αθήνα, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πάντα ότι κάθε φορά που ένα τέτοιο μέτωπο προκαλεί τέτοια φαινόμενα, θα έχουμε την επέλαση θυελλώδους δυτικού ρεύματος στην Αθήνα στη συνέχεια, δεν ισχύει δηλαδή ο αντίστροφος συσχετισμός. Όπως ήδη αναφέραμε, η ύπαρξη του θυελλώδους δυτικού συσχετίζεται με την ύπαρξη χαμηλού βαρομετρικού με αρκετό βάθος, με κέντρο που βρίσκεται στα βορειοανατολικά της χώρας και πυκνές ισοβαρείς πάνω από την περιοχή μας. Μάλιστα, το σύστημα αυτό θα πρέπει να έχει παρουσιάσει γρήγορη εκβάθυνση καθώς θα μετακινείται προς αυτήν την περιοχή. Ο λόγος που επαναφέρουμε αυτήν την παρατήρηση, είναι για να συσχετίσουμε αυτά τα προαναφερθέντα με το μέτωπο που τις περισσότερες φορές προηγείται των θυελλωδών δυτικών ανέμων. Ένας λόγος λοιπόν που η μετωπική επιφάνεια (που προηγείται των θυελλωδών Δυτικών ανέμων), δημιουργεί αξιόλογα φαινόμενα και στην Αττική, έχει να κάνει και με το γεγονός ότι το καιρικό σύστημα που το συνοδεύει βαθαίνει γρήγορα, βρίσκεται δηλαδή σε στάδιο ωρίμανσης, καθώς πάει να πάρει θέση στα βορειοανατολικά της χώρας – κάτι που σηματοδοτεί την επέλαση του δυτικού άνεμου στην Αττική. Με λίγα λόγια τόσο τα φαινόμενα που προκαλούνται πριν το πέρασμα του μετώπου, όσο και οι θυελλώδεις άνεμοι μετά, έχουν το ίδιο αίτιο, που δεν είναι άλλο απ την φύση του συστήματος όπως την έχουμε περιγράψει. Ίσως εδώ να ταιριάζει επίσης και η εξήγηση για την παρατήρηση που κάναμε στην 8η παράγραφο, περί των λόγων που τα μέτωπα εκ δυσμών, δεν προκαλούν ιδιαίτερα φαινόμενα. Συνήθως λοιπόν, όπως είπαμε, τα συστήματα που συνοδεύουν τέτοια μέτωπα, βρίσκονται ήδη σε ωριμότητα πριν τα μέτωπά τους προσεγγίσουν τα ανατολικά ηπειρωτικά της χώρας μας, ενώ στην περίπτωσή που εξετάζουμε, συμβαίνει το ανάποδο: Η γενικότερη κυκλοφορία, ευνοεί την ωρίμανση του συστήματος (και κατά συνέπεια την επέκταση και ανάπτυξη του μετώπου), καθώς αυτό προσεγγίζει τα ανατολικά ηπειρωτικά, κάτι που έρχεται να αντισταθμίσει τους αρνητικούς ορογραφικούς παράγοντες που έχει η Αττική σε τέτοιες περιπτώσεις.
Ενδιαφέρον θα έχει να δούμε τώρα, τι ακριβώς συμβαίνει με την επικράτηση των δυτικών ανέμων, αφού το μέτωπο παρέλθει και κινείται ανατολικότερα. Η λογική λέει πως ακολουθεί βελτίωση του καιρού (αφού το μέτωπο έχει πλέον περάσει), αλλά και για έναν λόγο παραπάνω: ΟΙ δυτικοί άνεμοι είναι οι πλέον καταβατικοί άνεμοι στην Αθήνα, αφού αναγκάζονται να διασχίσουν τους αλλεπάλληλους ορεινούς όγκους της Πελοπονήσου, οι οποίοι εκτείνονται σε μεγάλο πλάτος έχοντας ταυτόχρονα αξιόλογο ύψος. Αυτός είναι επίσης και ο λόγος που οι θερμοκρασίες στην Αττική, είναι κατά 2-3 βαθμούς αυξημένες σε σχέση με τις δυτικές πεδινές περιοχές της Πελοπονήσου, παρόλο που γενικά όπως αναφέραμε η θερμοκρασία έχει σημειώσει παντού απότομη και σημαντική πτώση. Η παρακάτω δορυφορική εικόνα, είναι από το περιστατικό δυτικού ρεύματος στις 12/4/2006, όπου έχουμε σημειώσει και την θέση της μετωπικής επιφάνειας, καθώς και την θέση του κέντρου του χαμηλού. Βλέπουμε πως πράγματι, μετά το πέρασμα του μετώπου ακολουθεί παντού, καθαρός καιρός.
Ο χάρτης του Uk. Met. Office (UKMO), που παρεθέτουμε στην αρχή, μπορεί να φανερώσει τον λόγο για τον οποίο συνέβη αυτό.
Βλέπουμε πως, εκτός από το προπορευόμενο ψυχρό μέτωπο, ένα δεύτερο, ακολουθεί το οποίο βρίσκεται σε μικρότερη ανάπτυξη. Μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου μετώπου επικρατεί δυτικό ρεύμα. Προφανώς, η «αρχιτεκτονική» του συστήματος, ευνόησε στην προκειμένη περίπτωση και το πέρασμα μιας δευτερεύουσας διαταραχής, πίσω απ την πρώτη, η οποία συνόδευσε την ύπαρξη των θυελλωδών δυτικών ανέμων! Μάλιστα κατά τη διάρκεια της Κυριακής, αν και οι άνεμοι ήταν αρκετά ξηροί λόγω της καταβατικής προέλευσής τους, η μεγάλη τροφοδοσία υγρασίας στα μέσα και ανώτερα στρώματα λόγω του δευτερεύοντος μετώπου καθώς και η εκ φύσεως αστάθεια της ατμόσφαιρας λόγω των χαρακτηριστικών της δευτερεύουσας διαταραχής, οδήγησε σε διαρκείς αναπτύξεις νεφών, και δύο κύματα βροχόπτωσης, φαινόμενα που συνοδεύτηκαν από πολύ ισχυρούς ανέμους τοπικά θυελλώδεις ή πολύ θυελλώδεις! Η χαμηλές θερμοκρασίες οδήγησαν σε μια γενικευμένη χιονόπτωση σε μεγάλα υψόμετρα στην Πάρνηθα, το εντονότερο περιστατικό μέχρι σήμερα.
Στο παραπάνω χάρτη, είναι σχεδιασμένες οι ρευματογραμμές του δυτικού ανέμου, όπως περίπου προκύπτουν από τις μετρήσεις μετεωρολογικών σταθμών αλλά και επιτόπιες παρατηρήσεις. Ο χάρτης αυτός προφανώς δεν μπορεί να απεικονίσει την ένταση του ανέμου, η οποία θα παρουσιαστεί σε επόμενο πίνακα, μέσα από μετρήσεις των μετεωρολογικών σταθμών. Προς το παρόν όμως, μπορούμε να συμπεράνουμε πως η βασική περιοχή «εισόδου» του Δ ρεύματος είναι ο Κορινθιακός κόλπος, ο οποίος λόγω της στενότητάς του προκαλεί σημαντική επιτάχυνση. Σε περιοχές όπως τα Μέγαρα και η Κόρινθος, η γεωγραφία της περιοχής προκαλεί περεταίρω επιτάχυνση του ανέμου λόγω καναλισμού. Τελικά, ο δυτικός άνεμος, εμφανίζεται στις βόρειες ακτές του Σαρωνικού, στη Σαλαμίνα και στον Πειραιά και τα παραλιακά προάστια, με ΔΒΔ διεύθυνση και όπως φαίνεται αυτές είναι και οι περιοχές που παρουσιάζουν την μέγιστη ένταση. Η εμφάνιση του ανέμου εδώ, συνοδεύεται από εντονότατες ριπές, με διπλάσια ένταση σε σχέση με τις μέσες τιμές της ταχύτητάς του, κάτι που τον καθιστά ιδιαίτερα επικίνδυνο. Όσον αφορά το Θριάσιο πεδίο, λόγω της γεωγραφίας του, ο δυτικός άνεμος εδώ, εμφανίζεται ως ΔΝΔ ρεύμα, παρουσιάζοντας επίσης μεγάλες εντάσεις, όχι όμως ανάλογες των προαναφερθέντων περιοχών. Παρ’όλα αυτά, ιδιαίτερα στην ευρύτερη περιοχή της Ζοφριάς, στη βορειότερη περιοχή του Ποικίλου όρους και στις ΝΔ πλαγιές της Πάρνηθας, οι άνεμοι πνέουν με πολύ μεγάλες εντάσεις. Τέλος ακολουθεί αναλυτικός πίνακας μετρήσεων από επίσημους και ανεπίσημους μετεωρολογικούς σταθμούς στο τελευταίο περιστατικό εμφάνισης θυελλώδους δυτικού ρεύματος στην Αττική, δηλαδή στις 10/11.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| < Προηγ. | Επόμ. > |
|---|












