| Κλιματική Αλλαγή |
|
|
Καταχώρηση στο:
| Γράφει ο/η Στρατής Βουγιούκας | |
| 26.04.06 | |
|
Πολύς λόγος γίνεται στις μέρες μας σχετικά με το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την επίδρασή του στη λεγόμενη κλιματική αλλαγή. Η κλιματική αλλαγή αποτελεί μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα, το φαινόμενο όμως του θερμοκηπίου αποτελεί μια παρεξηγημένη έννοια.
Το φαινόμενο του θερμοκηπίου, τοποθετούμενο στη φυσική του διάσταση, είναι μια ευεργετική φυσική διαδικασία που παίζει το ρόλο θερμοστάτη για τον πλανήτη μας, διατηρώντας τη μέση θερμοκρασία του στους 15 βαθμούς Κελσίου. Χωρίς αυτό η μέση θερμοκρασία της γης θα κυμαινόταν από -20 έως -18 βαθμούς και κατά συνέπεια οι συνθήκες θα ήταν απαγορευτικές για την ύπαρξη και ανάπτυξη ζωής. Η λειτουργία του φαινομένου του θερμοκηπίου καθορίζεται από τα θερμοκηπικά αέρια (όζον, διοξείδιο του άνθρακα και υδρατμοί). Αυτά σχηματίζουν ένα στρώμα πάνω από τη γη, το οποίο επιτρέπει στην ηλιακή ακτινοβολία να εισέρχεται στην ατμόσφαιρα της γης και να φτάνει ως το έδαφος, απαγορεύει όμως την επανεκπομπή της από τη γη προς το διάστημα. Σε αυτόν τον μηχανισμό, που εμφανίζει μεγάλη ομοιότητα με τη συμπεριφορά ενός θερμοκηπίου, οφείλει το όνομά του το εν λόγω φαινόμενο. Τα τελευταία χρόνια λέγοντας φαινόμενο του θερμοκηπίου, στην ουσία δε μιλάμε για την παραπάνω διαδικασία, αλλά για την ένταση και ενίσχυση του φαινομένου ως αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας πάνω στη γη και της ρύπανσης που τη συνοδεύει. Αυτή η δραστηριότητα έχει αυξήσει τις συγκεντρώσεις των θερμοκηπικών αερίων αλλά έχει επίσης εισαγάγει και νέα αέρια. Οι αλλοιώσεις που έχει προκαλέσει ο άνθρωπος στην ατμόσφαιρα, ιδιαίτερα κατά τη βιομηχανική εποχή, κάνουν πλέον εμφανείς τις αποτυπώσεις τους σε ολόκληρο τον πλανήτη, διαμορφώνοντας ένα σύνολο διαταραχών σε σχέση με τη φυσιολογική κατάσταση που συνολικά καλούνται “Κλιματική Αλλαγή” ή “Global Change” Τι είναι όμως το κλίμα ; Ως κλίμα σύμφωνα με τη διεθνή ορολογία ορίζεται το σύνολο των μέσων τιμών των μετεωρολογικών παραμέτρων που καθορίζουν τον καιρό, ύστερα από συστηματική και σε μεγάλη χρονική περίοδο καταμέτρηση. Όλες οι φυσικοχημικές διαδικασίες που προκαλούν την εκδήλωση των διαφόρων μετεωρολογικών φαινομένων οφείλονται ουσιαστικά στην δέσμευση ηλιακής ακτινοβολίας στο σύστημα έδαφος-ατμόσφαιρα-θάλασσα. Χωρίς το φαινόμενο του θερμοκηπίου αυτό θα ήταν αδύνατο. Η έξαρση όμως του φαινομένου κατά τον τελευταίο αιώνα από την ανθρωπογενή παρέμβαση, οδηγεί στην αύξηση της δεσμευόμενης ηλιακής ακτινοβολίας άρα και της διαθέσιμης ενέργειας της ατμόσφαιρας. Η αυξανόμενη διαθέσιμη ενέργεια με τη σειρά της προκαλεί όχι μόνο αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη αλλά και ισχυροποίηση των διαφόρων μετεωρολογικών φαινομένων. Ως εκ τούτου η καταμέτρηση ολοένα μεγαλύτερων θερμοκρασιών καθώς και η εμφάνιση με αυξανόμενη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων αποτελούν τις δυο βασικότερες ενδείξεις της σταδιακής αλλαγής του κλίματος. Από τη συστηματική παρακολούθηση και καταγραφή της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη από τα μέσα κυρίως του 19ου αιώνα αποδεικνύεται μια αύξησή της κατά 1,2 περίπου βαθμούς. Η αδιαμφισβήτητη αυτή αλήθεια αποτελεί μια ισχυρή ένδειξη ως προς την αλλαγή του κλίματος αλλά σε καμιά περίπτωση δεν αποδεικνύει κάτι. Ο λόγος γι’αυτή την εκτίμηση έχει να κάνει με τη διαχρονική γεωλογική συμπεριφορά του πλανήτη. Η γνώση των επιστημόνων για τα τελευταία 1.000.000 χρόνια της πορείας της γης περιγράφει μια συνεχή εναλλαγή μεταξύ θερμότερου και ψυχρότερου κλίματος. Σήμερα διανύουμε μια από τις θερμές περιόδους, που λέγεται Ολόκαινος, η οποία θεωρητικά πλησιάζει στη λήξη και θεωρητικά πάλι βαδίζουμε προς μια νέα παγετώνια περίοδο σε μερικές χιλιάδες χρόνια. Επίσης μέσα σε κάθε περίοδο έχουν διαπιστωθεί μια σειρά από μικρότερες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις πλάτους όχι μεγαλύτερου από 2 βαθμούς. Με βάση αυτά τα στοιχεία φαίνεται ξεκάθαρα ότι η έως σήμερα άνοδος της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη κατά 1,2 βαθμούς βρίσκεται μέσα στα επιτρεπτά γεωλογικά όρια και θα μπορούσε να αποδοθεί σε φυσική διακύμανση. Σχετικά με την πορεία του πλανήτη ξεκάθαρες εκτιμήσεις είναι δύσκολο να γίνουν. Η γνώση μας είναι σήμερα περιορισμένη σχετικά με την ευαισθησία του κλίματος. Η όλη προσπάθεια εστιάζεται στη δημιουργία Μοντέλων Γενικής Κυκλοφορίας τα οποία καλούνται, με βάση τις υποθέσεις και προσεγγίσεις που τους εισάγουμε, να υπολογίσουν τις επερχόμενες κλιματικές αλλαγές. Οι υποθέσεις και προσεγγίσεις μας, εισαγάγουν αναπόφευκτα στα μοντέλα και την αβεβαιότητά μας για τη μελλοντική πορεία των συγκεντρώσεων των θερμοκηπικών αερίων, την απόκριση του πλανήτη στην αύξηση της διαθέσιμης ενέργειας, καθώς και το ρόλο που θα παίξουν οι θάλασσες του πλανήτη. Κατά συνέπεια τα όποια αποτελέσματα μπορούν κάλλιστα να αμφισβητηθούν. Όλα τα μοντέλα ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας συγκλίνουν πάντως προς την εκτίμηση, ότι η μέση θερμοκρασία της γης θα αυξάνεται συνεχώς με κατά μέσο όρο 0,3 βαθμούς ανά δεκαετία. Παράλληλα με την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη, αναμένεται αύξηση της στάθμης των θαλασσών, όχι μόνο εξαιτίας του λιωσίματος των πάγων αλλά και λόγω θερμικής διαστολής της ίδιας της θάλασσας, καθώς και η εμφάνιση συχνότερων ακραίων καιρικών φαινομένων. Τα τελευταία χρόνια όντως υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι το 2005 έκλεισε με τους περισσότερους καταμετρημένους τυφώνες. Για πρώτη φορά 2 τυφώνες μέσα στον κόλπο του Μεξικού έφτασαν σε μέγεθος 5, καθώς και για πρώτη φορά τυφώνας προσεδαφίστηκε στις ακτές της Βραζιλίας. Ακόμα όμως και αυτά τα στοιχεία αποτελούν απλές ενδείξεις. Για να βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα χρειάζεται συστηματική παρακολούθηση του καιρού σε ολόκληρο τον πλανήτη για μεγάλο χρονικό διάστημα τουλάχιστον 30 ετών. Οποιαδήποτε εκτίμηση σε συντομότερο χρονικό διάστημα είναι καταδικασμένη να δεχτεί σοβαρές αμφισβητήσεις. Καλό είναι όμως να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα, όπως αυτά ορίζονται από τους διεθνείς όρους και τις διεθνείς συμφωνίες, καθώς η πορεία της όποιας κλιματικής αλλαγής θα εξαρτηθεί άμεσα από τη συμπεριφορά του ίδιου του ανθρώπου προς τον πλανήτη. Μέχρι στιγμής αναφερόμαστε σε ενδείξεις και όχι αποδείξεις. Είναι πολύ πιθανό, αν και όποτε οι ενδείξεις μετατραπούν σε σαφείς αποδείξεις, η κατάσταση να είναι πλέον μη αναστρέψιμη. Από εμάς εξαρτάται να μη φτάσουμε σε τέτοιο σημείο. |
| < Προηγ. | Επόμ. > |
|---|
